In het kort: Verdrinking wordt vaak gezien als een gevaar voor kleine kinderen. De cijfers wijzen anders uit. Volgens het CBS was in 2025 maar liefst 41 procent van de circa honderd verdrinkingsdoden in Nederland 60 jaar of ouder. Ouderen vormen daarmee de grootste risicogroep & toch krijgen zij in het preventiebeleid de minste aandacht. Die blinde vlek kost levens, terwijl er gerichte maatregelen mogelijk zijn.
In bijna dertig jaar in de zwem- en waterveiligheidswereld heb ik het beeld zien kantelen. Lang ging vrijwel alle aandacht naar het jonge kind bij het zwembad. Terecht, want toezicht op kinderen blijft cruciaal. Maar de cijfers van vandaag dwingen ons breder te kijken. De groep die statistisch het vaakst verdrinkt, is niet de peuter — het is de oudere volwassene. En daar is ons beleid nog nauwelijks op ingericht.
Wat de cijfers zeggen
Van de ongeveer honderd mensen die in 2025 in Nederland verdronken, was 41 procent 60 jaar of ouder. Combineer dat met het gegeven dat 54 procent van alle verdrinkingen in sloot, rivier of kanaal plaatsvond, en er ontstaat een duidelijk patroon: oudere mensen die in alledaags binnenwater te water raken. Niet op een druk strand, maar dicht bij huis.
Belangrijk daarbij: lang niet al deze mensen waren aan het zwemmen. Velen raakten te water door een val van de fiets langs een kanaal, een misstap op een gladde oever, of een onwelwording. Dat verklaart deels waarom deze groep zo kwetsbaar is — en waarom zwemles alleen het probleem niet oplost.
Waarom ouderen kwetsbaarder zijn
Een aantal factoren stapelt zich met de leeftijd op:
- Verminderde kracht en uithoudingsvermogen. Wie te water raakt, kan zich minder lang redden en moeilijker uit het water op een steile oever klimmen.
- Snellere afkoeling. Het oudere lichaam verliest sneller warmte en herstelt trager, waardoor onderkoeling eerder toeslaat.
- Hart- en vaatproblemen. De koudeschok belast hart en bloeddruk; bij een kwetsbaar hart kan dat acuut gevaarlijk zijn.
- Medicijngebruik en evenwicht. Medicatie, duizeligheid en een verminderd evenwicht vergroten de kans op een val in het water.
- Verroeste zwemvaardigheid. Wie decennia niet meer in open water zwom, overschat vaak het eigen kunnen.
Geen van deze factoren is op zichzelf dramatisch, maar samen maken ze dat een situatie die een jonge volwassene overleeft, voor een oudere fataal kan aflopen.
Waarom de aandacht achterblijft
Preventiecampagnes en zwemonderwijs richten zich van oudsher op kinderen en gezinnen. Dat is begrijpelijk, maar het laat een gat vallen. Ouderen worden zelden aangesproken als risicogroep, voelen zich er niet door aangesproken, en de plekken waar zij verongelukken — oevers van kanalen, fietsroutes langs het water — vallen buiten het klassieke beeld van zwemveiligheid. Zo ontstaat een blinde vlek: de grootste risicogroep krijgt de minste gerichte aandacht.
Wat er wél kan
Het goede nieuws is dat er concrete aanknopingspunten zijn die specifiek voor deze groep werken:
- Veilige oevers langs fietsroutes en woonwijken, met flauwere taluds, uitklimvoorzieningen en reddingsmiddelen op risicoplekken.
- Bewustwording die ouderen daadwerkelijk aanspreekt, via huisartsen, ouderenbonden en buurtinitiatieven in plaats van alleen schoolcampagnes.
- Zwemvaardigheid onderhouden op latere leeftijd, met aangepaste zwemmomenten en aandacht voor koud water.
- Kennis van de koudeschok, zodat ook ouderen weten dat drijven en kalm blijven de eerste minuut overleefbaar maken.
Dit is precies waarom ik WaterZeker heb opgezet: naast zwemles komt waterveiligheid, voor élke leeftijd. Als interim-voorzitter van de NSWZ pleit ik ervoor dat ouderen een vaste plek krijgen in het verdrinkingspreventiebeleid. Een diploma beschermt, maar waterveiligheid redt levens — en dat geldt op je tiende net zo goed als op je zeventigste. Wie meer wil weten over mijn achtergrond, leest verder op wie is Shiva de Winter, en over de aanpak op verdrinkingspreventie.
Veelgestelde vragen
Verdrinken er echt meer ouderen dan kinderen?
Ja. De CBS-cijfers over 2025 laten zien dat 41 procent van de verdrinkingsdoden 60 jaar of ouder was — veruit de grootste leeftijdsgroep. Het beeld dat verdrinking vooral jonge kinderen treft, klopt al jaren niet meer met de werkelijkheid. Toezicht op kinderen blijft belangrijk, maar ouderen verdienen minstens zoveel aandacht.
Waren al die ouderen aan het zwemmen?
Nee, en dat is juist het punt. Veel ouderen raken te water zonder de bedoeling te zwemmen: door een val van de fiets langs het water, een misstap op een gladde oever of een onwelwording. Daarom helpt zwemles alleen onvoldoende. Veilige oevers, bereikbare reddingsmiddelen en gerichte bewustwording zijn voor deze groep minstens zo belangrijk.
Wat kan ik als oudere zelf doen?
Houd je zwemvaardigheid op peil, ken de gevaren van koud water en de koudeschok, en zwem niet alleen. Wees voorzichtig op gladde of steile oevers en fietsroutes langs het water. En weet dat drijven en kalm blijven de eerste, gevaarlijkste minuut na te water raken overleefbaar maken — vechten tegen het water kost je juist de energie die je nodig hebt.